Wereldeconomie en financiële markten onder druk - (Olivier Colsoul)
Wat betekenen de gezamenlijke aanvallen van de VS en Israël op Iran voor de wereldeconomie en de financiële markten?
Implicaties van het Iraanse conflict voor de wereldeconomie en de financiële markten
De gezamenlijke aanvallen van de Verenigde Staten en Israël op Iran, gevolgd door vergeldingsacties, hebben het conflict naar een intensere fase gebracht. Afhankelijk van de duur en de grootte kan dit de wereldeconomie beïnvloeden. Iran heeft de vijandelijkheden uitgebreid door verschillende Golfstaten te betrekken. Die landen beperken zich voorlopig tot het onderscheppen van aanvallen. Het belangrijkste risico blijft de mogelijke sluiting van de Straat van Hormuz, een cruciale doorgang voor een groot deel van de wereldwijde olie en handel in lng (vloeibaar gemaakt aardgas).
Stijgende druk op energieprijzen
Door de verslechterde veiligheidssituatie vermijden schepen steeds vaker deze strategische doorgang. Daardoor steeg de olieprijs tot boven 80 dollar. Die stijging blijft voorlopig beperkt dankzij een ruime wereldwijde productie en alternatieve zeeroutes, al kunnen die het belang van Hormuz maar gedeeltelijk opvangen.
Voor gas ziet Europa een scherpe prijsstijging na de tijdelijke productiestop in Qatar. Toch blijven de prijzen ver onder de piek van 2022. De diversificatie van aanvoerbronnen en het einde van de winter temperen het risico op een langdurige schok.
Wat zijn de mogelijke scenario's?
De onzekerheid blijft groot en verschillende uitkomsten zijn mogelijk. Een korte uitputtingsstrijd, waarna de Verenigde Staten kunnen aangeven dat ze hun doel bereikt hebben, kan de spanningen doen afnemen. In dat geval kunnen de olieprijzen geleidelijk zakken. In een intenser scenario, met langdurige verstoringen van de scheepvaart, kunnen de prijzen ruim boven 100 dollar stijgen. Het scenario van een regimewissel in Iran, gewenst door Washington en Tel-Aviv, lijkt vandaag weinig waarschijnlijk.
Welke impact heeft dit op de Amerikaanse politieke context?
Met de tussentijdse verkiezingen in zicht wil Washington waarschijnlijk vermijden dat energieprijzen langdurig stijgen. Dat zou de populariteit kunnen schaden. Het is daarom aannemelijk dat de Verenigde Staten geen langdurige escalatie nastreven, wat ook in lijn ligt met recente verklaringen van president Donald Trump.
Op dit moment: beperkt inflatierisico
Een langdurige verstoring van de energiemarkt kan de inflatie aanwakkeren en de groei afremmen. Hoewel geopolitieke schokken traditioneel een ‘“stagflationair’” effect hebben, start de wereldeconomie deze crisis met meer veerkracht. De impact speelt vandaag vooral op inflatie: een stijging van 15 dollar per vat olie kan ongeveer 0,5% extra inflatie opleveren in zowel Europa als de Verenigde Staten. Als de energieprijzen voor langere termijn hoger gaan, kunnen ook de inflatieverwachtingen opnieuw de hoogte ingaan. Dat kan de monetaire beleidskeuzes bemoeilijken en geplande renteverlagingen vertragen, vooral in de Verenigde Staten.
Wat is het effect op de financiële markten?
Door de hogere onzekerheid reageren de markten logischerwijs negatief: lagere aandelenkoersen, bredere kredietspreads en een sterkere dollar. Tot nu toe blijven die bewegingen beperkt. Op middellange termijn hangt veel af van de duur en de intensiteit van het conflict. Historisch gezien hebben militaire geopolitieke schokken sinds de jaren 80 slechts tijdelijke effecten op olie en aandelenmarkten. Zodra de situatie stabiliseert, volgen markten meestal met een herstel.
De onzekerheden die op de markten wegen, vooral op aandelen, zouden nog enige tijd kunnen aanhouden. Toch blijven veel ondernemingen solide, winstgevend en in staat om groei te realiseren, zelfs in een minder gunstige omgeving. In een dergelijke context moet de aandelenbelegger vooral niet in paniek raken en belegd blijven (of zelfs zijn posities versterken als dat kan), met in het achterhoofd dat de markten op lange termijn historisch gezien een positief en aantrekkelijk jaarrendement bieden.
Olivier Colsoul
Senior Strategist Investment Office AG Insurance
